ABD-İran Ateşkesi İlan Edildi: Hürmüz Boğazı Açılıyor, 10 Maddelik Barış Planı Masada
ABD ve İran, iki haftalık ateşkes ilan etti. Hürmüz Boğazı açılıyor, 10 maddelik barış planı bölgede yeni bir dönemin kapısını aralıyor.
ABD Başkanı Donald Trump, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve Kara Kuvvetleri Komutanı Asim Munir’in arabuluculuğunda İran ile iki haftalık karşılıklı ateşkes ilan etti. Trump, bu kararla birlikte Hürmüz Boğazı’nın tam, derhal ve güvenli şekilde açılması konusunda mutabakata varıldığını ve 10 maddelik bir barış planı üzerinde uzlaşma sağlandığını duyurdu. Gelişme, Orta Doğu’da uzun süredir devam eden gerilimi düşürme hedefi taşıyor.
Başkan Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Pakistanlı yetkililerin İran’a yönelik “yıkıcı gücü durdurma” talebinde bulunduğunu belirtti. Trump, İran’a yönelik bombardıman ve saldırıların iki haftalık süre için askıya alınacağını, bunun “iki taraflı bir ateşkes” olacağını ifade etti. ABD’nin askeri hedeflerine ulaştığını ve hatta aştığını vurgulayan Trump, İran ile uzun vadeli barış konusunda anlaşmaya yakın olduklarını ekledi. İran’dan alınan 10 maddelik teklifin müzakere edilebilir bir temel oluşturduğuna inandığını kaydetti.
Müzakere Süreci ve Tarafların Açıklamaları
İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi, ABD’nin ateşkes kararını “teslimiyet” olarak nitelendirerek açıklamada bulundu. Konsey, ABD’nin İran ulusuna karşı yürüttüğü “haksız ve yasadışı savaşta ezici bir yenilgiye uğradığını” savundu. İran’ın 10 maddelik teklifini ABD’nin kabul etmek zorunda kaldığını belirten Konsey, bu teklifte saldırmazlık taahhüdü, Hürmüz Boğazı üzerinde İran kontrolünün devamı, uranyum zenginleştirme kabulü, tüm yaptırımların kaldırılması ve ABD güçlerinin bölgeden çekilmesi gibi maddelerin yer aldığını aktardı.
İran Konseyi, müzakerelerin 10 Nisan Cuma günü Pakistan’ın başkenti İslamabad’da başlayacağını duyurdu. Açıklamada, Amerikan tarafına karşı tam bir güvensizlikle masaya oturulacağı ve en ufak bir hatada tam güçle karşılık verileceği uyarısı yapıldı. İran yönetimi, iki haftalık ateşkes süresince Hürmüz Boğazı’ndan “güvenli geçişlerin” teknik sınırlamalar dahilinde mümkün olacağını da bildirdi. Pentagon ise yarın Türkiye saatiyle 15.00’te basın toplantısı düzenleyeceğini duyurdu.
Arabuluculuk Rolleri ve Küresel Tepkiler
Axios’tan Barak Ravid’in raporlarına göre, Pakistan arabuluculuk çabalarının ön saflarında yer alırken, Türkiye ve Mısır perde arkasında kilit bir rol oynadı. Mısır’ın hem Gazze hem de İran’daki ateşkesin sağlanmasında önemli olduğu, Türkiye’nin ise NATO üyesi kimliği ve Tahran ile ilişkisiyle Washington ve Tahran arasında “güvenilir mesaj taşıyıcı” görevi üstlendiği belirtildi. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın yoğun diplomatik trafiği, Trump’ın ikna edilmesinde etkili oldu.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ABD’nin saldırıları durdurması halinde İran Silahlı Kuvvetleri’nin savunma operasyonlarını durduracağını ifade etti. Arakçi, Başbakan Şerif’in talebi ve ABD Başkanı Trump’ın İran’ın 10 maddelik önerisini müzakere temelinde kabul etme açıklamasını dikkate aldıklarını belirtti. İran’ın talepleri arasında ABD’nin askeri eylemlerden feragat etmesi, yaptırımların tamamen kaldırılması ve ABD muharip güçlerinin Orta Doğu’dan çekilmesi bulunuyor.
Beyaz Saray Basak Sözcüsü Karoline Leavitt, planın detaylarını açıklamayı reddederek Başkan Trump’ın stratejik zaferini vurguladı. Leavitt, “Başkan Trump ve güçlü ordumuz, İran’ı Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması konusunda anlaşmaya varmaya zorlamıştır” dedi. Beyaz Saray’dan üst düzey bir yetkili, İsrail’in iki haftalık ateşkes anlaşmasına katılmayı resmen kabul ettiğini duyurdu. İsrailli yetkililer, kararın kendilerini şaşırttığını ancak ateşkese bağlı olduklarını belirtti.
Lübnan cephesi de ateşkese dahil edildi. İsrail merkezli Ynet haber sitesine göre, Hizbullah ve İsrail arasındaki çatışmalar müzakerelere şans tanımak amacıyla 14 gün boyunca durduruluyor. Diplomatik kaynaklardan sızan bilgilere göre, Çin yönetiminin Tahran’a “ekonomik ve stratejik yıkım” uyarısı yaparak Mücteba Hamaney’in 10 maddelik teklifi onaylamasında belirleyici olduğu öne sürüldü. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif de X hesabından ateşkesin Lübnan dahil her yerde derhal yürürlüğe girdiğini duyurdu.
Beyaz Saray Muhabiri Kellie Meyer’a konuşan ABD’li bir yetkili, 14 günlük ateşkesin Trump’ın stratejik bir zaferi olduğunu savundu. Yetkili, ordunun tüm hedeflere ulaştığını ve askeri gücün diplomatik çözümün yolunu açtığını belirtti. İran Devlet Televizyonu, Trump’ın İran’ın öne sürdüğü şartları kabul ettiğini ve ateşkesin bunun bir sonucu olduğunu duyurdu. Tahran’da halk, ateşkes kararını kutlamak için sokaklara döküldü ve ABD ile İsrail bayraklarını yaktı.
CNN’in bilgilerine göre, İslamabad zirvesi için hazırlıklar netleşmeye başladı. ABD heyetini Başkan Yardımcısı JD Vance, Trump’ın damadı Jared Kushner ve Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff’un oluşturması bekleniyor. İsrailli yetkililer, ABD-İran ateşkesinden ve Tahran’ın 10 maddelik teklifinin “müzakere edilebilir” bulunmasından rahatsızlık duyduklarını, ancak Tel Aviv yönetiminin şimdilik sessiz kalacağını ifade etti.
Yorum Yap