Bakan Kacır İmalat Sanayii Katma Değerinde Dünyadaki Payımızı İkiye Katladık

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Sanayinin Dönüşümü ve Teşvikler Bilgilendirme Toplantısı’nda yaptığı konuşmada, küresel ekonomideki değişimlere dikkat çekerek, Türkiye’nin sanayi ve teknoloji alanındaki başarılarını vurguladı. Kacır, “İmalat sanayi katma değerinde dünyadaki payımızı ikiye katladık” diyerek, bu alanda elde edilen önemli kazanımları paylaştı.

Küresel Ekonomide Dönüşüm ve Türkiye’nin Konumu

Bakan Kacır, yerleşik ezberlerin bozulduğu, ekonomik güç dengelerinin ve toplumsal yaşam biçimlerinin yeniden tanımlandığı bir dönemden geçildiğini belirtti. Liberal ticaret yaklaşımının yerini korumacılık tedbirleri, gümrük duvarları ve ticaret engellemelerinin aldığını söyledi. Küresel ekonominin ağırlık merkezinin batıdan doğuya kaydığına işaret eden Kacır, bu tabloda sanayi ve teknoloji kabiliyetlerinin stratejik değer taşıdığını vurguladı.

Yenilikçi teknolojilere yön veren ülkelerin, oluşturdukları kapasite ve kabiliyeti uluslararası ticaretin ve diplomasinin yeni kurallarını belirlemek için araç olarak kullandığını ifade eden Kacır, Türkiye’nin bu sürece erken dönemde ön alarak güçlü şekilde hazırlandığını belirtti. Planlı sanayileşmeyi destekleyerek, katma değerli üretimi önceleyerek, AR-GE kültürünü benimseterek ve nitelikli insan kaynağına yatırım yaparak sanayi ve teknolojide önemli kazanımlar elde edildiğini söyledi.

Sanayi ve Teknoloji Alanında Elde Edilen Başarılar

Bakan Kacır, imalat sanayi katma değerini 23 yılda 41 milyar dolardan 246 milyar dolara yaklaştırdıklarını açıkladı. Bu sayede imalat sanayisi katma değerinde dünyadaki payı ikiye katladıklarını belirtti. Türkiye’nin askeri insansız hava aracı üretiminde dünyada, ticari araç, güneş paneli, otobüs, beyaz eşya, tekstil, ağaç ürünleri ve çelik üretiminde Avrupa’da lider konumda olduğunu söyledi. Ayrıca alüminyum, düz cam, seramik, plastik mamul, motorlu taşıtlar, rüzgar türbini, kule ve komponentlerinde Avrupa’nın önde gelen üreticileri arasında yer aldıklarını ekledi.

Yıllık ihracatın 276 milyar dolara ulaştığını belirten Kacır, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan liderliğinde verimliliği merkeze alan, teknolojiyi üretimle buluşturan, yerli ve milli kapasiteyi güçlendiren bir anlayışla yola devam edildiğini kaydetti. Türkiye’nin küresel ve bölgesel meydan okumalara rağmen yatırım, istihdam, üretim, icat ve ihracat rotasında emin adımlarla ilerlediğini söyledi. Elde edilen seviyenin nihai bir varış noktası değil, Türkiye Yüzyılı hedeflerine uzanan yürüyüşte önemli bir dönüm noktası olarak görüldüğünü ifade etti.

Türkiye Yüzyılı’nda katma değerli üretim altyapısıyla, teknoloji geliştirme ve üretmede oluşturulan muazzam kapasiteyle Türkiye’yi dünyada hak ettiği konuma taşımayı hedeflediklerini vurgulayan Kacır, bu doğrultuda yeni nesil destek ve teşvik programlarının devreye alındığını bildirdi.

Dijital ve Yeşil Dönüşüm Odaklı Yeni Teşvikler

Bakan Kacır, Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi Programı ile yüksek teknoloji odaklı kritik ve stratejik sektörlerde gerçekleşecek yatırımlara ayrıcalıklı finansman sağlandığını belirtti. Merkez Bankası ile yürütülen programla milli ekonominin yükselişini destekleyecek 406 milyar lira yatırım büyüklüğüne sahip 77 projenin hızlandırıldığını söyledi. Ülkeyi daha fazla yeni teknoloji yatırımının adresi haline getirmek üzere HIT-30 Yüksek Teknoloji Yatırım Programı’nın uygulandığını, bu programla cazip koşullarda finansman ve uygun yatırım alanları sunulduğunu ifade etti.

Program kapsamında mobilite, güneş enerjisi, sağlık teknolojisi gibi alanlarda yatırımların önünün açıldığını belirten Kacır, geçtiğimiz yıl 4,4 milyar dolar destek imkanıyla veri merkezi, yapay zeka, kuantum altyapısı ve endüstriyel robot yatırımlarına yönelik çağrılar başlatıldığını hatırlattı. İklim değişikliğinin etkilerine işaret eden Kacır, kalkınmanın insanın doğayla kurduğu ilişkiyi onaran, ekolojik sınırları gözeten ve gelecek kuşaklara yaşanabilir bir dünya bırakmayı merkeze alan bütüncül bir anlayışla sahiplenilmesi gerektiğini vurguladı.

Sınırda karbon düzenlemelerinin ticaretin yeni gerçeklerinden biri haline geldiği, temiz üretim ve yenilenebilir enerji yatırımlarının öne çıktığı bir dönemden geçildiğini belirten Kacır, yeşil dönüşümün küresel rekabet ve yeni ekonomik düzenin ana eksenlerinden biri olduğunu söyledi. 2053 Net Sıfır Emisyon hedefleri ve Avrupa Yeşil Mutabakatı doğrultusunda çevreyle uyumlu, yüksek verimlilik esasına dayanan ve sürdürülebilirliği merkeze alan bir üretim anlayışının imalat sanayisinin tüm sektörleri tarafından benimsenmesinin önemine değindi.

Sanayinin rekabet gücünü yeniden tanımlayan dijital dönüşümün, üretimin hızını, niteliğini, ölçeğini ve karar alma mekanizmalarını dönüştüren temel bir kuvvet haline geldiğini belirten Kacır, yapay zeka, siber güvenlik, nesnelerin interneti ve bulut bilişim gibi ileri dijital teknolojileri üretim süreçlerine entegre eden ülkelerin üretimde verimliliği artıran, kaliteyi yükselten, maliyetleri optimize eden ve küresel değer zincirlerinde daha güçlü konumlanan aktörler haline geldiğini söyledi. Bu nedenle dijital dönüşümün, sanayinin rekabet gücünü koruması ve daha yüksek katma değerli üretim yapısına geçmek bakımından ertelenemez bir öncelik olduğunu vurguladı.

Bakan Kacır, ikiz dönüşümün uzun vadeli ve doğru adımlar atıldığı takdirde sanayinin küresel rekabet gücünü artırmak ve daha sürdürülebilir üretim modellerini devreye almak için önemli bir fırsat penceresi olduğunu belirtti. Ekonominin lokomotif sektörlerinin sürdürülebilirlik ve verimlilik odaklı dönüşümünü desteklemek üzere Dijital ve Yeşil Dönüşüm programlarının hayata geçirildiğini söyledi. Bu programlar kapsamında firmalara rehberlik edildiğini, 226 milyon liraya kadar nakit destek ve yatırımların yüzde 40’ına kadar vergi indirimi sağlandığını açıkladı.

Teknolojik dönüşümü kalıcı kılmak ve beslemek için güçlü bir kurumsal anlayış, yenilikçi ve sürdürülebilir bir yaklaşımla mümkün olacağını ifade eden Kacır, bu vizyon doğrultusunda sanayici ve emekçileri yalın üretim ve dijital dönüşümle buluşturmak üzere ülke genelinde 12 model fabrika kurulduğunu ve sayısının önümüzdeki dönemde 16’ya çıkarılacağını belirtti. İkiz dönüşümün sanayinin altyapısından enerji verimliliğine, dijital yetkinliklerden insan kaynağının gelişimine kadar birçok alanda eş zamanlı ve kapsamlı bir yeniden yapılanmayı, bunun için de uzun vadeli ve bütüncül yatırımları icbar ettiğini söyledi.

Bu süreçte ulusal kaynakları tamamlayıcı nitelikte, uzun vadeli ve sürdürülebilir uluslararası finansman araçlarına erişimi artırmanın öncelik olduğunu belirten Kacır, Dünya Bankası işbirliğiyle yürütülen ‘Türkiye Yeşil Sanayi Projesi’, ‘Türkiye Organize Sanayi Bölgeleri Projesi’ ve ‘Türkiye Sosyal Kapsayıcı Yeşil Geçiş Projesi’ ile 1 milyar doların üzerinde finansmanın sanayicilere, KOBİ’lere ve yeşil teknoloji girişimlerine sunulduğunu kaydetti. ‘Türkiye Sanayi Karbonsuzlaştırma Yatırım Platformu’yla, sanayinin yeşil dönüşüm yatırımlarına 2030’a kadar 5 milyar avroluk uluslararası finansman sağlama yolunda önemli bir adım atıldığını ifade etti.

Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası işbirliğinde 300 milyon avro finansman desteğinin KOBİ’lerin gerçekleştireceği dijital dönüşüm projelerine sağlandığını belirten Kacır, üyesi olunan Dijital Avrupa Programı ile sanayicilere, girişimcilere ve üniversitelere Avrupa’nın kritik dijital altyapılarına erişim imkanı sunulduğunu söyledi. Avrupa Dijital İnovasyon Merkezleri ağına dahil olan 8 konsorsiyumun, Türkiye sanayisinin, KOBİ’lerinin ve kamu kurumlarının dijital dönüşümündeki önemli aktörlerden biri olacağını belirtti. Bu kapsamda imalat sanayisinin yapay zeka teknolojileri odağında dijital dönüşüm süreçlerine entegrasyonunda öncü rol üstlenen AI EDIH Türkiye konsorsiyumuna liderlik eden MESS’i tebrik etti.

Yeni Teşvik Sistemi ve Gelecek Vizyonu

Bakan Kacır, küresel düzeyde yaşanan gelişmelerin sanayi politikalarının, üretim kabiliyetlerinin ve yatırım kararlarının yeniden şekillendiği yepyeni bir döneme girildiğine işaret ettiğini anlattı. Bu dönemde Türkiye’nin üretim altyapısını koruyan, güçlendiren ve yeni yatırımlarla daha da genişleten bir sanayi atılımını kararlılıkla hayata geçirme arzusunda olduklarını söyledi. 2012 yılında uygulamaya alınan teşvik sistemiyle ülke sathında pek çok yatırımın hayata geçmesine vesile olunduğunu belirtti.

2012’den 2025’e kadarki dönemde yaklaşık 100 bin yatırım teşvik belgesi düzenlendiğini, yaklaşık 19 trilyon lira yatırımın ve 3 milyon istihdamın önünün açıldığını ifade eden Kacır, teşvik belgesi alan yatırımların 43 bininin tamamlandığını, devreye alınan 6 trilyon lira yatırımla 1 milyon 600 bin kişinin istihdamının sağlandığını kaydetti.

Küresel tablo ve Türkiye Yüzyılı hedeflerinin, sanayinin dönüşümünü hızlandıran, teknoloji kapasitesini derinleştiren ve stratejik alanlarda üretim gücünü tahkim eden yeni bir teşvik yaklaşımını zorunlu kıldığını bildiren Kacır, hazırlık sürecinin her aşamasında yürütülen istişarelerle karmaşıklıktan uzak, hedef odaklı, seçici ve yatırımcıların beklentilerini karşılayacak yeni bir teşvik sisteminin planlandığını söyledi. Yeni teşvik sisteminin geçtiğimiz yıl Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın onayıyla yürürlüğe girdiğini ve Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi kapsamındaki 3 farklı programla Milli Teknoloji Hamlesi’ni ve bölgesel kalkınmayı hızlandıracak yatırımlara en güçlü desteklerin sunulduğunu belirtti.

Teknoloji Hamlesi Programı ile teknoloji seviyesi yüksek ve katma değerli yatırımların AR-GE’den seri üretime uçtan uca desteklendiğini anlatan Kacır, Yerel Kalkınma Hamlesi Programı ile atıl kaynakların üretime kazandırılması, yerel ihtiyaçlara yanıt verilmesi, bölgelerin yetkinlik ve teknoloji üretim düzeyinin geliştirilmesi ve bölgesel rekabetçiliğin artırılmasının hedeflendiğini söyledi. Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi’nin üçüncü programı Stratejik Hamle kapsamında ise dış ticaret dengesini iyileştirici yatırımlar ile dijital ve yeşil dönüşüm yatırımlarına ayrıştırıcı teşvikler sunulduğunu ifade etti.

Bu programlarda yatırım kredilerinde 14,8 puana kadar destek sağlandığını belirten Kacır, finansman kullanmayan firmaların hibe desteklerini makine-teçhizat desteği şeklinde almalarına imkan tanındığını söyledi. Yatırımlar için öz kaynakla gerçekleştirilecek makine alımlarına, makine bedelinin yüzde 25’ine, yatırım tutarının yüzde 15’ine ve 301 milyon liraya kadar hibe desteği verildiğini açıkladı. Teşvik sisteminin ikinci sütununu oluşturan Sektörel ve Bölgesel Teşvikler kapsamında desteklerin, öncelikli ve hedef yatırımlar listesinde yer alan, ekosisteme katkı sağlayacak stratejik projelere yönlendirildiği bilgisini verdi. Yeni teşvik modelinde, kapasite fazlası olan sektörlerde verimli olmayacak yatırımların teşvik sisteminin kapsamından çıkarıldığını ve Genel Teşvik Sistemi’nin sonlandırıldığını belirtti.

İstihdam teşviklerinin, sosyo-ekonomik gelişmişlik endeksine göre 6 kademede uygulandığını hatırlatan Kacır, 6. Bölge illeri, Cazibe Merkezleri Programı’ndaki iller ve depremden çok yoğun etkilenen 65 ilçedeki yatırımlara istihdam desteklerinin süresinin 14 yıla kadar uzatıldığını söyledi. İl merkezleriyle gelişmişlik farkı yüksek 289 ilçeye bir ileri kademe teşviki sunularak kalkınma ve refahın ülkeye yayılmasının amaçlandığını belirtti. 1. Bölgeden 4., 5. veya 6. Bölgeye taşınan yatırımların da istihdam teşvikleri kapsamına alındığını ekledi. Organize Sanayi Bölgeleri (OSB) ve endüstri bölgelerinde gerçekleşen yatırımlara bir üst bölge illerinde uygulanan teşviklerin sağlanarak planlı sanayileşmenin desteklendiğini ifade etti.

Sanayi tesislerinin yoğunluğunu Marmara’dan Anadolu’nun dört bir yanına dengeli biçimde yayarak bölgesel sıkışmayı ortadan kaldırmak ve üretim gücünü ülke sathına yayılan sağlam bir yapıya kavuşturmak öncelikleri arasında yer aldığını vurgulayan Kacır, bu vizyonla sanayinin gelecek 30 yılına ışık tutacak Sanayi Alanları Master Planı’nın hazırlandığını söyledi. Master Plan’ın ilk faz çalışmaları kapsamında Samsun-Mersin hattında 13 ilde 17 yeni yatırım alanı belirlendiğini, mega endüstriyel bölgeler olarak kurgulanan bu yatırım alanlarının altyapısı tamamlanmış, sosyal donatılarla zenginleştirilmiş, akıllı ve yeşil üretim üsleri olarak yatırımcının hizmetine sunulacağını belirtti. Ayrıca, gerçekleştirilecek demir yolu, liman ve otoyol bağlantılarıyla bu alanların üreticiye lojistik maliyet avantajı sunan stratejik merkezler haline getirileceği bilgisini verdi.

Mevcut OSB’ler ile endüstri bölgelerinin demir yolları ve limanlara bağlantısını hızlandıracak altyapı projeleriyle rekabet gücünün yükseltileceğini vurgulayan Kacır, Master Plan’ın ikinci fazında, Irak, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri ile hayata geçirilecek Kalkınma Yolu Projesi güzergahında, özellikle Güneydoğu Anadolu’da yeni bir sanayi hattı kurulmasının öngörüldüğünü söyledi. Mersin-Şırnak ve Trabzon-Şırnak Sanayi Gelişim Koridorları’nın bu hatla entegre olacağını belirtti. Ardından Orta Koridor ve Zengezur Koridoru üzerinde yeni sanayi alanları oluşturmak üzere çalışılacağını, Sivas-Iğdır Sanayi Gelişim Koridoru’nun hedefinin bu olduğunu ifade etti.

Tüm çabaların katma değerli ve verimli üretimle, yüksek teknolojiyle, inovasyonla ve nitelikli insan kaynağıyla güçlenen, daha müreffeh ve daha güçlü bir Türkiye tasavvuru için olduğunu belirten Kacır, bu yolculuğa iştirak eden her yatırımcı ve müteşebbisin desteklenmeye devam edeceğini söyledi. Ülke sanayisinin yapısal dönüşümünü sağlarken tüm sektörlerin dertlerine derman olmanın boynun borcu olduğunu ifade etti.

Bakan Kacır, Cumhurbaşkanının müjdesini verdiği İmalat Sanayi için Kredi Finansmanı ve İstihdamı Koruma Programı ile tekstil, giyim, deri ve mobilya sektörlerindeki işletmelere sunulan çalışan başına destek tutarının 3 bin 500 liraya çıkarıldığını ve bu programa büyük ölçekli firmaların dahil edildiğini açıkladı. Tüm imalat sanayi firmalarının yararlanması için de 100 milyar lira büyüklüğünde finansman programı oluşturulduğunu belirtti. Ülkenin refahı adına yalnız elini değil, gövdesini taşın altına koyan her yatırımın yanında, arkasında yer alınacağını söyledi. Yatırımın, üretimin, istihdamın ve ihracatın her bir halkasının birlikte güçlendirilmeye devam edileceğini vurguladı. Bu istişare ortamının da bu yolun somut bir göstergesi olduğunu sözlerine ekledi.

• #İmalat Sanayii
• #Mehmet Fatih Kacır