İstanbul’da Topraksız Tarım 15 Yılda Önemli Gelişme Kaydetti
İstanbul’da topraksız tarım ve modern örtü altı üretim uygulamaları son 15 yılda önemli gelişme gösterdi. Hidroponik sistemler ve kontrollü üretim teknikleri hızla yaygınlaşıyor.
İstanbul’da topraksız tarım ve modern örtü altı üretim uygulamaları 2010’lu yıllardan itibaren yaygınlaşmaya başladı. Özellikle hidroponik sistemler, modern sera yatırımları ve kontrollü üretim teknikleri son 15 yılda kayda değer bir gelişme gösterdi.
Tam kontrollü kapalı alan yetiştiriciliği ve topraksız tarım uygulamaları 2020 yılından sonra hız kazandı. İstanbul’daki topraksız tarım işletmesi sayısı bu süreçte 29’a ulaştı.
Üretimler Çatalca, Pendik, Beykoz, Büyükçekmece, Sarıyer, Çekmeköy, Silivri, Ataşehir ve Kağıthane ilçelerinde yoğunlaşıyor. Kapalı Ortamda Bitkisel Üretim Kayıt Sistemi’ne (KOBÜKS) kayıtlı işletmeler, 189,5 dekarlık alanda domates, biber, çilek ve mantar gibi ürünlerde yıllık 950 bin 712 kilogram, marul, kıvırcık, maydanoz ve roka gibi yeşil yapraklı ürünlerde ise 5 milyon 897 bin 25 adet üretim gerçekleştiriyor.
Son yıllarda özel sektör yatırımları ve kamu kurumlarının yürüttüğü Ar-Ge çalışmaları bu alana olan ilgiyi artırdı. Özellikle yapraklı sebzeler, aromatik bitkiler ve yüksek katma değerli ürünlerde topraksız tarım uygulamaları yaygınlaşıyor.
Kent içinde veya yakınında kurulan bu üretim modeli, İstanbul’un artan gıda ihtiyacını karşılamada alternatif bir yöntem olarak öne çıkıyor.
Kontrollü Üretim Sistemlerine Yönelim Artıyor
İklim değişikliği, kuraklık, kentleşme ve teknolojik gelişmeler topraksız tarımın yaygınlaşmasında etkili oluyor. Sıcaklık artışları, düzensiz yağışlar ve kurak dönemlerin uzaması geleneksel tarımsal üretimi daha riskli hale getiriyor.
Üreticiler bu riskleri azaltmak için kontrollü üretim sistemlerine yöneliyor. Artan kuraklık su kaynaklarının korunmasını zorunlu kılarken, topraksız tarım sistemlerinde suyun kontrollü ve geri dönüşümlü kullanımı geleneksel üretime göre yüksek verimlilik sağlıyor.
İstanbul gibi büyük şehirlerde tarım arazilerinin azalması ve arazi maliyetlerinin yükselmesi, daha küçük alanlarda daha fazla üretim yapılabilen sistemleri cazip kılıyor. Üretimin tüketim merkezlerine yakınlığı lojistik maliyetlerini düşürüyor, ürün kayıplarını azaltıyor ve tüketicilere daha taze ürün ulaştırılmasını sağlıyor.
Devlet Destekleri ve Yenilikçi Merkezler Öne Çıkıyor
Tarım ve Orman Bakanlığı, topraksız tarım ve kontrollü ortam üretim sistemlerine yönelik yatırımları çeşitli destek programlarıyla teşvik ediyor. Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programı (KKYDP) ve Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu (TKDK) tarafından yürütülen IPARD Programı bu mekanizmalar arasında yer alıyor.
Modern sera yatırımları, otomasyon uygulamaları, iklimlendirme sistemleri ve yenilenebilir enerji entegrasyonları belirli şartlarla destekleniyor. Genç girişimciler ve kadın üreticiler, birçok destek programında öncelikli gruplar arasında bulunuyor.
İstanbul İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından hizmete açılan İstanbul Kapalı Dikey Tarım Uygulama ve Araştırma Merkezi, Türkiye’de kamu eliyle kurulan öncü merkezlerden biridir. Merkez, 700 metrekarelik alanda faaliyet gösteriyor ve bunun 320 metrekarelik kısmında dört katlı hidroponik üretim sistemi kullanılıyor.
Merkezde marul ve fesleğen gibi yapraklı sebzelerin üretimi gerçekleştiriliyor. Sıcaklık, nem, karbondioksit seviyesi, ışık yoğunluğu ve besin çözeltisi değerleri otomasyon sistemiyle kontrol ediliyor, böylece iklim koşullarından bağımsız olarak yılın 365 günü üretim yapılabiliyor.
Topraksız üretim sistemlerinde, geleneksel yöntemlere göre yüzde 95 ila 99 oranında su tasarrufu sağlanıyor. Birim alandan çok daha yüksek verim elde ediliyor. Bitkinin ihtiyaç duyduğu su, besin elementi ve oksijen kontrollü verildiği için büyüme daha hızlı ve dengeli gerçekleşiyor.
Geleneksel üretimde yılda bir veya iki hasat alınabilen bazı ürünlerde, topraksız üretim sistemlerinde yılda 6 ila 12 hasat mümkün oluyor. Bu durum, birim alandan elde edilen üretim miktarını önemli ölçüde artırıyor.
Topraksız tarım, toprak kaynaklı hastalık ve zararlıların kontrol altına alınmasını kolaylaştırıyor. Kontrollü üretim ortamı sayesinde ürünlerde kalite standardı yükseliyor ve üretici her hasatta benzer kalitede ürün elde edebiliyor. Ayrıca yıl boyunca kesintisiz üretim, üreticilerin pazara düzenli ürün sunmasını sağlıyor.
İstanbul gibi nüfusu yoğun ve imar baskısının yüksek olduğu şehirlerde dikey tarım önemli bir fırsat sunuyor. Bu sistemler sayesinde depo, atıl durumdaki yapılar ve kapalı alanlar tarımsal üretime kazandırılabiliyor.
Üretimin tüketim merkezlerine yakın yapılması nakliye maliyetlerini azaltıp ürün kayıplarını düşürürken karbon salımını da azaltıyor. Bu durum, kentin gıda arz güvenliğinin güçlenmesine katkı sağlıyor.
Dikey tarım, mevcut üretimi tamamlayan yenilikçi bir yöntem olarak değerlendiriliyor. İstanbul’un gelecekteki sürdürülebilir gıda sistemlerinde bu teknolojilerin daha fazla yer alacağı öngörülüyor.
Yorum Yap