Fed Başkanı Powell Dönemi Sona Eriyor Halef Onayı Belirsiz

Jerome Powell’ın ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanlığı görevi, bu haftaki para politikası toplantısıyla resmi olarak sona erebilir. Ancak Başkan Donald Trump’ın aday gösterdiği halefi Kevin Warsh’un Senato onay sürecindeki belirsizlikler, Powell’ın geçici olarak görevde kalma ihtimalini güçlendiriyor. ABD Adalet Bakanlığı’nın Powell’a yönelik bir soruşturmayı kapatması, onay sürecindeki önemli bir engeli ortadan kaldırdı. Bu gelişme, Fed’deki bayrak tesliminin zamanında yapılıp yapılmayacağını belirleyecek.

Powell, kamu hizmetine geçmeden önce uzun yıllar avukat ve yatırım bankacısı olarak görev yaptı. George W. Bush döneminde Hazine Bakanlığı’nda müsteşar yardımcısı olarak çalıştı. Mayıs 2012’de Eski ABD Başkanı Barack Obama tarafından Fed Yönetim Kurulu’na atandı.

Başkan Donald Trump, 2018’de selefi Janet Yellen’ı ikinci dönem için aday göstermeyerek Powell’ı Fed Başkanı olarak seçti. Siyaset ve hukuk alanlarındaki eğitimiyle Powell, bankanın yaklaşık 40 yıldır ekonomi derecesine sahip olmayan tek başkanı unvanını taşıyor.

Powell, 5 Şubat 2018’de Yellen’dan görevi devralarak Fed’in 16. başkanı oldu. Görevinin ilk dört yılı, faiz artırımları nedeniyle Başkan Trump’ın sert eleştirilerine rağmen kurumun bağımsızlığını koruma çabasıyla öne çıktı.

Demokrat Başkan Joe Biden, 23 Mayıs 2022’de Powell’ı ikinci bir dönem için yeniden aday gösterdi. Bu adaylık, Covid-19 salgınının ekonomik etkileri sürerken istikrar mesajı verdi ve Powell’ın siyasi partiler üstü bir güven tazelediğini gösterdi.

Ancak Trump’ın 20 Ocak 2025’te ikinci kez ABD Başkanı olmasıyla Powell, çok daha sert bir siyasi atmosferle karşılaştı. Beyaz Saray’dan gelen agresif faiz indirimi çağrılarına direnen Powell, Trump’ın eleştirilerine maruz kaldı ve faiz indirimlerinde “çok geç kalmakla” suçlandı.

Bu gerilim, Powell yönetimindeki Fed’e yönelik çeşitli soruşturmaların başlatılmasıyla yeni bir boyut kazandı. Bu soruşturmalar, görev devir teslim sürecini de doğrudan etkiledi.

Krizlerle Geçen Sekiz Yıllık Başkanlık Dönemi

73 yaşındaki Powell’ın sekiz yıllık başkanlık dönemi, Covid-19 salgını, Rusya-Ukrayna Savaşı ve Orta Doğu’daki çatışmalar gibi modern ekonomi tarihinin en zorlu sınavlarıyla şekillendi. Powell, 2018-2022 yıllarındaki ilk dört yılında normalleşme sürecinden benzeri görülmemiş bir kriz yönetimine keskin bir geçiş yaptı.

Görevinin ilk yılında faiz artırımı ve bilanço küçültülmesini içeren sıkılaştırma politikası izleyen Fed, 2019’da bu yaklaşımı değiştirdi. Banka, 2019’un başlarında faiz artırımlarını durdurdu ve yılın ikinci yarısında faiz indirimleriyle daha destekleyici bir duruş benimsedi.

Başkanlık görevinin ikinci yılının sonunda Çin’de patlak veren ve 2020’nin başında ABD’ye sıçrayan Covid-19 salgını, Powell’ın en büyük sınavı oldu. Salgına karşı alınan karantina önlemleri ekonomik faaliyetleri durma noktasına getirirken iş kayıpları tarihi seviyelere ulaştı.

Salgının yol açtığı ekonomik daralma karşısında Fed, Mart 2020’de faizleri sıfıra yakın seviyeye indirdi. Piyasalara trilyonlarca dolarlık likidite sağlamak için geniş çaplı varlık alımları yaparak olağanüstü adımlar attı.

Powell, Ağustos 2020’de Fed’in politika çerçevesinde önemli bir değişiklik açıklayarak ortalama yüzde 2 enflasyon hedefleyeceğini duyurdu. Salgın sonrası ekonomik faaliyetler toparlanırken tedarik zinciri ve iş gücü dengesizlikleri ortaya çıktı, bu durum fiyat artışlarını besledi.

Covid-19 döneminde Fed’in piyasaya enjekte ettiği likidite ve genişleyici politikalar, sonrasında gelen enflasyonist dalgaya zemin hazırlayan faktörlerden biri olarak değerlendirildi. Enflasyonda 2021’de görülen yükseliş eğilimine rağmen Powell, fiyat artışlarının geçici olduğunu savundu.

Ancak ABD’de yıllık enflasyonun Haziran 2022’de yüzde 9 ile 41 yılın zirvesini görmesiyle bu görüş ciddi şekilde eleştirildi. Salgının etkileri geçerken Şubat 2022’de başlayan Rusya-Ukrayna Savaşı, küresel enerji ve gıda fiyatlarını altüst etti.

Bu durum, Fed’in enflasyonun geçici olduğu tezini terk etmesine ve Mart 2022’de faiz artırım döngüsüne başlamasına yol açtı. Mart 2022’den Temmuz 2023’e kadar 11 faiz artırımına giden Fed, politika faizini Eylül 2024’e kadar yüzde 5,25-5,50 aralığında tuttu.

Enflasyonun yavaşlamaya başlamasıyla banka, Eylül 2024’te politika yönünü değiştirerek faiz indirimlerine başladı. İş gücü piyasasında zayıflama sinyallerinin görülmesiyle faiz indirimleri 2025’in ikinci yarısında da devam etti.

Aralık 2025’te politika faizinde indirime giden Fed, Trump’ın agresif tarife politikaları ve ABD/İsrail-İran Savaşı kaynaklı enerji şoku nedeniyle 2026’nın ocak ve mart aylarında temkinli bir tutum sergiledi. Bu toplantılarda politika faizini sabit tuttu.

Görev Devrinde Hukuki Engeller ve Belirsizlikler

Powell’ın 15 Mayıs’ta sona erecek görev süresine bir aydan az bir süre kaldı. Trump’ın Fed başkanlığına aday gösterdiği Kevin Warsh’un Senato onayını ne zaman alacağı henüz belirsizliğini koruyor.

Bankanın Eski Yönetim Kurulu Üyesi Warsh, 21 Nisan’da ABD Senatosu’nun Bankacılık, Konut ve Kentsel İşler Komitesi’nin önüne çıktı. Ancak Washington’daki siyasi çekişmeler nedeniyle resmi bir onay oturumu için henüz tarih belirlenmedi.

Onay sürecindeki en büyük engel, Powell’a yönelik Trump yönetimi tarafından başlatılan ve Fed binasındaki tadilat maliyetlerini konu alan adli soruşturmaydı. Demokrat senatörlerin yanı sıra Cumhuriyetçi Senatör Thom Tillis gibi isimler, bu soruşturma netleşmeden Fed başkanı adayını onaylamamakta direnç gösterdi.

ABD Adalet Bakanlığı Başsavcısı Jeanine Pirro, 24 Nisan’da Washington’daki siyasi kördüğümü çözmek için ilk adımı attı. Pirro, Fed binalarının yenilenmesiyle ilgili projede “maliyet aşımlarını” incelemek üzere başlatılan soruşturmanın kapatılması talimatını verdi ve incelemeyi Genel Müfettişe devretti.

Bu karar, Warsh’un onay sürecindeki tüm engellerin kalktığı anlamına gelmiyor. Fed Yönetim Kurulu Üyesi Lisa Cook ile ilgili “görevden alma” davasının seyri ve Senato’daki yankıları belirsizliğini koruyor.

Senato’daki bazı üyeler, sadece Powell değil, Yönetim Kurulu Üyesi Cook ile ilgili dava da son bulmadan Kevin Warsh için oylamaya geçilmesine karşı çıkıyor. Bu durum, 15 Mayıs sonrasında Fed’in bir süre daha Powell’ın “geçici başkanlığı” (Chair Pro Tempore) altında kalması ihtimalini canlı tutuyor.

Powell, 18 Mart’ta düzenlediği basın toplantısında, halefi resmen atanana kadar yasalar gereği “geçici başkan” olarak görevde kalacağını belirtmişti. Ayrıca, hakkındaki soruşturma sonuçlanana kadar 31 Ocak 2028’de süresi dolacak Fed Yönetim Kurulu üyeliği görevinden de ayrılmayacağını kaydetti.

Trump ise Powell’ın 15 Mayıs’tan sonra bankanın yönetim kurulunda kalmaya devam etmesi halinde görevden alma tehdidinde bulunmuştu. Dolayısıyla 28-29 Nisan’daki FOMC toplantısı takvimsel olarak Powell’ın başkanlık edeceği son toplantı olsa da görevi ne zaman devredeceği, Senato’daki siyasi kördüğümün çözülmesine bağlı bulunuyor.

• #Fed
• #Jerome Powell