Uzman Açıkladı Yaz İshallerinde Ailelerin Yaptığı En Sık Hata Sıvı Kaybı
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Muhammet Ali Varkal, yaz ishallerinde ailelerin en sık yaptığı hatanın sıvı ve mineral kaybını hafife almak olduğunu belirtti. Uzman, doğru tedavi ve korunma yöntemlerini açıkladı.
Yaz aylarında artan sıcaklıklarla birlikte çocuklarda ishal vakaları da gözlemleniyor. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Muhammet Ali Varkal, yaz ishallerinin altında yatan nedenleri, riskleri ve doğru tedavi yöntemlerini açıkladı. Varkal, ishalin kendisinden çok, beraberinde getirdiği sıvı ve mineral kaybının çocuklar için ciddi riskler oluşturabileceğine dikkat çekti.
Yaz İshalinin Nedenleri ve Riskleri
Doç. Dr. Muhammet Ali Varkal, çocuklarda ishalin genellikle 24 saat içinde üç veya daha fazla sulu dışkılama olarak tanımlandığını belirtti. Akut ishalin başlıca nedenlerinin rotavirüs, norovirüs ve adenovirüs gibi virüsler olduğunu ifade eden Varkal, yaz aylarında bu riskin artığını vurguladı. Sıcak havada gıdaların daha çabuk bozulması, açıkta satılan yiyecekler, iyi yıkanmamış sebze ve meyveler, güvenli olmayan içme suları, buz kullanımı, kalabalık tatil ortamları ve havuz hijyeninin ishale zemin hazırlayabileceğini söyledi. Seyahatlerde görülen ishallerin de çoğunlukla kirli su veya gıda yoluyla bulaşan mikroorganizmalarla ilişkili olduğunu ekledi.
Varkal, her ishalin ‘üşütme’ veya antibiyotik gerektiren bir durum olmadığını, çocukluk çağı ishallerinin büyük bölümünün doğru sıvı desteği ve beslenme ile iyileşebileceğini belirtti. Ancak ishal ve kusma sırasında vücudun sadece su değil, sodyum, potasyum ve bikarbonat gibi hayati mineralleri de kaybettiğini vurguladı. Bu nedenle sadece su içirmenin yetersiz kalabileceğini, eczanelerde bulunan oral rehidrasyon sıvılarının kaybedilenleri yerine koymak için uygun olduğunu ifade etti.
Tedavi ve Beslenme Önerileri
Çocuk kusuyorsa sıvıların bir anda değil, sık aralıklarla ve küçük yudumlarla verilmesi gerektiğini belirten Varkal, kusma azaldıkça miktarın artırılabileceğini söyledi. Oral rehidrasyon sıvısı miktarının çocuğun yaşına ve kilosuna göre değişebileceğini, belirgin sıvı kaybı durumunda hekim değerlendirmesinin şart olduğunu vurguladı. Asitli, gazlı, çok şekerli içecekler ve sporcu içeceklerinin ishali artırabileceğini veya yetersiz kalabileceğini belirtti.
Eski yaklaşımların aksine, ishal olan çocuğun tolere edebildiği sürece beslenmeye devam etmesi gerektiğini söyleyen Varkal, anne sütü alan bebeklerde emzirmenin sürdürülmesini, mama alan bebeklerde mamanın sulandırılmadan verilmesini önerdi. Daha büyük çocuklar için yoğurt, ayran, çorba, pirinç, patates, muz, elma püresi, makarna, haşlanmış sebzeler ve yağsız et gibi hafif gıdaların tercih edilebileceğini belirtti. Çocuğun genel durumunun iyi olması ve sıvı alabilmesi en önemli göstergeler olarak sıralandı.
İlaç Kullanımı ve Hekime Başvuru Zamanı
Ailelerin en sık yaptığı hatalardan birinin ishali hemen kesmeye çalışmak olduğunu dile getiren Varkal, ishalin vücudun mikrobu uzaklaştırma yollarından biri olabileceğini hatırlattı. Kanlı ishal, yüksek ateş veya şiddetli karın ağrısı gibi durumlarda hekim önerisi olmadan ishal kesici ilaç kullanılmaması gerektiğini söyledi. Gereksiz antibiyotik kullanımının bağırsak florasını bozabileceğini ve direnç gelişimine yol açabileceğini belirten Varkal, antibiyotik kararının hekim tarafından verilmesi gerektiğini vurguladı.
Çocuğun halsizliği, uykuya meyli, ağız kuruluğu, gözlerinin çökmesi, ağladığında gözyaşı olmaması veya idrarın azalması gibi belirtiler sıvı kaybına işaret edebilir. 6-8 saatten uzun süredir idrar yapmayan çocuklarda dikkatli olunması gerektiğini belirtti. Dışkıda kan, yüksek ateş, kusma nedeniyle sıvı alamama, karın ağrısının artması, ishalin çok sık ve bol olması, 6 aydan küçük bebekler, kronik hastalıklar veya bağışıklık sistemi sorunları varlığında acil hekime başvurulması gerektiğini vurguladı. İshalin 7-10 günden uzun sürmesi veya tekrarlaması durumunda da değerlendirme gerektiğini ekledi.
Korunma Yöntemleri ve Aşılar
İshalden korunmanın temelinin hijyen olduğunu vurgulayan Varkal, ellerin sık sık sabun ve suyla yıkanmasının önemini belirtti. Sebze ve meyvelerin iyice yıkanması, açıkta satılan yiyeceklerden kaçınılması, et ve yumurta gibi gıdaların iyi pişirilmesi, pişmiş yiyeceklerin oda sıcaklığında uzun süre bekletilmemesi gerektiğini söyledi. Tatillerde kaynağı belirsiz su, buz ve hijyeni şüpheli gıdalardan uzak durulması gerektiğini ifade etti. Havuz kullanımında duş alma, ishali olan çocuğun havuza sokulmaması ve bebek bezli çocukların bez değişim alanlarına dikkat edilmesi gerektiğini ekledi. Rotavirüs aşısının, özellikle bebeklerde ağır ishallere karşı etkili bir korunma yöntemi olduğunu ve ailelerin bu aşıyı çocuk hekimleriyle görüşmeleri gerektiğini belirtti.
Varkal, yaz ishallerinde en önemli tedavinin antibiyotik değil, doğru sıvı desteği, uygun beslenme ve yakın izlem olduğunu yineledi. Çocuk iyi görünüyor, sıvı alabiliyor ve idrar yapıyorsa çoğu ishalin evde takip edilebileceğini, ancak sıvı kaybı belirtileri, kanlı dışkı, yüksek ateş, kusma veya genel durumda bozulma varsa zaman kaybetmeden hekime başvurulması gerektiğini sözlerine ekledi.
Yorum Yap